,
Hüsn-i Hat Sanatı ve En Güzel Örnekleri – 1

Hüsn-i Hat Sanatı ve En Güzel Örnekleri – 1

Yazar adı:

Murat Ülgen

–

Tarih:

Seri halde yazı dizi olarak düşündüğüm bu yazı dizisi serisinde sizlere hat sanatının dünyasına açılacağız. Çok eskilerden beri cami, çeşme, kitabe, saray gibi yerlerde gezerken rastladığımız bu estetik ve entelektüel sanat beni hep içine çekmiş, merakımı uyandırmıştır. Her yazıda Hüsn-i Hat sanatını farklı bir yönüne, farklı bir özelliğine değinip kısa bilgilerle sizleri bu dünyada gezindirmek ve İslam sanatının değerine dikkat çekmek istiyorum. Bunun yanında bilimsel ve güvenilir kaynaklardan alıntıladığım ve faydalandığım bilgi ve örnekleri de sizlerle paylaşacağım. Her yazının sonunda da sizlere Hüsn-i Hat dünyasından en beğendiğim örnekleri vermeye çalışacağım. Şimdi sözü uzatmadan güzel yazının dünyasına girelim.

Hüsn-i Hat Nedir?

“Arap harflerinden doğarak İslâm medeniyetinde müstakil ve olağan üstü bir mevki kazanan güzel yazı sanatı.”1 olarak tanımlıyor hat sanatını Uğur Derman.1 Hat sanatı Arap harfleriyle yazı yazmanın estetik bir biçimidir. İslam kültüründe, yazının sadece bir iletişim aracı olmanın ötesinde, manevi bir değer taşıdığı kabul edilmiştir. Hat sanatında, harfler ve kelimeler, zarif ve sanatsal bir şekilde şekillendirilerek görsel bir sanat eserine dönüştürülür. Başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere, tarih boyunca farklı yazı stilleri gelişmiş ve bu sanat, camilerden el yazması kitaplara kadar geniş bir alanda kullanılmıştır.

Hat sanatı, 7. yüzyılda İslam’ın doğuşuyla birlikte Arap harflerinin estetik bir şekilde yazılmasıyla başladı. Özellikle Abbasiler döneminde gelişen bu sanat, Osmanlı İmparatorluğu’nda zirveye ulaşarak çeşitli yazı stillerinin (Divani, Sülüs, Kufi vb.) ortaya çıkmasına yol açtı. Hüsn-i Hat, sadece yazı değil, aynı zamanda bir görsel sanat olarak camiler, saraylar ve el yazmaları gibi pek çok alanda kendini gösterdi.

İstanbul, Türkler tarafından fethedildikten sonra hat sanatının ölümsüz merkezi olmuştur. Bütün İslam dünyasında tartışmasız kabul edilen bu gerçek, en güzel biçimde şu sözlerle ifadesini bulmuştur: ‴Kur῾an-ı Kerim Hicaz῾da nazil oldu, Mısır῾da okundu, İstanbul῾da yazıldı.‴2

Bütün İslam âlemi hat sanatını öğrenebilmek için İstanbul῾a koşmuştur. Ekol olmuş Türk hattatlarından bazıları şunlardır: Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisarî, Hafız Osman, Mustafa Rakım, Mahmut Celâleddin Efendi, Yesarî-zâde Mustafa İzzet Efendi. 3

Hüsn-i Hat Örnekleri4

Bismillahirrahmanirrahim
Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla
Erol Dönmez

“Allah’tan başka İlah yoktur. Hazreti Muhammed (s.a.v) Allah’ın Peygamberidir.“
Davut Bektaş | Sülüs

Maşaallah
Emin Barın

Kün fe ye kün
“O, ol dedi ve oluverdi.”
Abdurrahman Depeler | Celi Sülüs

Lâ tahzen! İnne’llâhe meanâ
“Tasalanma! Allah bizimle beraberdir.”
Abdurrahim Kahya | Celi Sülüs

“Allah göklerin ve yerin nûrudur. Onun nûrunun misali, içinde kandil bulunan bir kandilliktir. Kandil bir cam içindedir, cam inciyi andıran bir yıldızdır; (bu kandil) doğuya da batıya da ait olmayan, yağı neredeyse ateş dokunmasa bile ışık veren mübarek bir zeytin ağacından yakılır. Nûr üstüne nûr. Allah nûruna dilediğini kavuşturur. Allah insanlar için misaller veriyor, Allah her şeyi hakkıyla bilmektedir.” Nur/35
Kazasker Mustafa İzzettin Efendi. (ö. 1876)| Celi Sülüs

Gubâr-ı pâyine almam cihânı yâ Rasûlallah
Değişmem mûyine heft âsumânı yâ Rasûlallah
Duyunca makdem-i teşrîfin Âdem sulb-i pâkinden
Değişti habbeye bağ-ı cinânı ya Rasûlallah
(Ebubekir Kâni Efendi)
Ali Vasfi Efendi (ö. 1849) | Sülüs hat, Rokoko tezhip

“Bu da geçer yâ Hû”
Hattat Ferhat Kurlu | Tezhip Ayten Pelit

“Edeb Yâ Hû”
Fuat Başar, | Sülüs hat, Rokoko tezhip

Eyle tevfîkini bu bendene yâ Rab refîk,
Kıl inâyet bana kim ente velîyyü’t-tevfîk
Hamid Aytaç (ö. 1982) | Sülüs hat, Fatma Rikkat Kunt, Halkari bezeme
  1. M. Uğur Derman, “Hat” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, 1997. ↩︎
  2. Hattın çelebisi Hasan çelebi. Tarih ve Tabiat Vakfı (TATAV) Yayınları, 2003 ↩︎
  3. Çevrimiçi: kalemguzeli.org hat koleksiyonu, 2024 Bu sitede yer alan eserlerin tüm hakları sahiplerine aittir. Sahiplerinden izinsiz kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve başka mecralarda yayınlanamaz. ↩︎
  4. Çevrimiçi: ketebe.org hat koleksiyonu, 2017, Bu sitede yer alan eserlerin tüm hakları sahiplerine aittir. Sahiplerinden izinsiz kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve başka mecralarda yayınlanamaz. ↩︎