Cönk kelimesinin kökeni hakkında muhtelif görüşler vardır. Cönk kelimesi, Cava ve
Malaya dillerinde “conk”, İngilizce’de “junk”, Farsça’da “büyük gemi ve içinde türlü türlü şiir ve yazıların bulunduğu defter” ve Çin dilinde ise “yelkenli gemi” karşılığında
kullanılmaktadır(Gökyay 1993: 73). Kelime, Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde “Saz şairlerinin, kendilerinin veya başkalarının şiirlerini derledikleri, uzunlamasına açılan, deri kaplı defter, sığırdili.” şeklinde geçerken, taradığımız diğer sözlük ve kaynaklarda; sefine, sığır dili, dana/dânâ dili, defter, supara, beyâz-ı büzürg, mecmua gibi karşılıkları ile geçmektedir. Cönk kelimesi Türkçe’nin farklı yöre ve lehçelerinde gemi(çeşitli metinleri kendinde barındırmasından/yüklemesinden teşbih olarak) ve mecmua anlamlarında kullanılmıştır. Bu yazıda cönk kelimesi genel olarak mecmua olması yönüyle ele değerlendirilecek ama bu iki  kavram -cönk ve mecmua- benzer ve farklı yönleri ile ele alınacaktır.

Cönk terimi ve cönklerin edebiyatımızdaki mahiyeti üzerine derin araştırmalar yapan
Orhan Şaik Gökyay, cönk kelimesi hakkında en kapsayıcı tanımı şöyle yapmıştır:

“Halk, gezici halk şairlerinin uğradıklarında söyledikleri türküleri,
koşmaları, destanları fıkraları, hatta hikâyeleri, çok kez aklında tutabildiği
kadarıyla, eksik ya da yanlış, kâğıda geçirmiş; maniler bilmecelerle doldurmuş;
kendi hayatıyla ilgili ve kendince gerekli birtakım hastalıkların, türlü yollardan
tedavilerini, reçeteleri, duaları, büyüleri, tılsımları, özel hayatına ait notları ve
daha nice benzerlerini ve benzemezlerini bu kâğıtlara yazmıştır…

Klasik Türk edebiyatı ve halk edebiyatında ortak bir terim olan cönk, bilinenin aksine,
yalnızca halk şairlerinin şiirlerinin toplandığı bir defter değil aynı zamanda derleyicisinin
zevkine göre divan şairlerinin şiirlerinin de yer aldığı bir defterdir. Hatta bazen yalnızca divan
şairlerinin şiirlerinin toplandığı cönklere de rastlanmaktadır. Ayrıca cönklerde, yalnızca
manzum parçalar değil mensur metinler de toplanmıştır. Cönkler sadece bir derleyicinin elinden çıkmamış, bir cönk defterine birçok farklı kişi eklemeler yapmış hatta bazen eklemeler konusunda babadan oğula dahi miras kaldığı olmuştur. Cönk kelimesinin yerine kullanılan sefine ise daha çok tek konulu eserleri ihtiva eden defterler için kullanılmış bir tabirdir(Gökyay
2019: 79).
Arapça cem’ kökünden gelen mecmua kelimesine sözlüklerde genel ifade ile “toplanıp
biriktirilmiş, biraraya getirilmiş, cem olunmuş” manaları verilmiştir. Kelime bu anlamlarının
yanında günümüzde derleme, dergi gibi anlamlarda da kullanılmaktadır. Mecmualar ilk olarak
eski Arap şiirinde, şiirlerin unutulmaması için derlendiği “Mu’allakât” olarak adlandırılan
şiirlerin derlenmesi şeklinde ortaya çıkmış daha sonra Hz. Peygamber’in hadislerinin